26 Mayıs 2015 Salı

GÖZÜME TAKILANLAR | Propaganda: Kaptan Amerika ve Avengers


Merhaba!

Kaptan Amerika'daki propaganda ögeleri ve politik pazarlama konulu bir ödev hazırlamıştım geçenlerde; satır başlarını burada özetlemek istedim.

Kaptan Amerika ve Üniforması
Küçük bir uyarı: Age of Ultron'a henüz gitmedim; ama önceki filmlerden spoiler içeriyor olabilir. Buradaki çıkarımların çoğunda Fırat'ın katkıları büyük, teşekkürler. :) 


GENEL TEMA
  • İki soru cevaplanıyor aslında seride: 
    • "Bir Amerikalı, Amerika'yı ve diğer ideolojileri nasıl yorumlamalı?" 
    • "Dünya Amerika'yı nasıl yorumlamalı?"
  • Genel tema şu: Amerikan değerlerini korursak dış mihraklara karşı başarılı olabiliriz. Bu yönden bakınca Samanyolu dizilerinin yüksek bütçelisi gibi gelmiyor değil!
  • Seri, Amerika'nın kurucu babalarının ideolojilerini yansıtıyor ve özgürlük, onur, cesaret ve fedakarlık temalarını işliyor. 
  • Zaten karakterin kıyafeti Amerikan Bayrağı, ismi "Kaptan Amerika", silahı bir savunma aleti olan kalkan.
  • Dramatik konuşmalar yine bir parti propagandasında da Kaptan Amerika'da da gördüğümüz şeyler. Red Skull "gelecekte bayrak olmayacak" dediğinde "benim geleceğimde değil!" cevabı bunlardan biri. 
  • "Özgürlüğün bedeli ağır ama bu benim ödemeye razı olduğum bir bedel, yalnız olmadığımı biliyorum, insanlar Amerika'da özgür olmalı." yine bir örnek.
Kaptan Amerika'da Dramatik Konuşmalar

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE KAPTAN AMERİKA'NIN DOĞUŞU

Red Skull
Kaptan Amerika Red Skull'a Karşı
Red Skull ve Hydra
  • Kaptan Amerika 1941'de 2. Dünya Savaşı sırasında askerlere moral olsun diye orduda dağıtılıyor. Tabii o zamanlarda "Amerikan rüyası"nı anlattığı da aşikar.
  • Kaptan'ı yaratan bilim adamı Nazi'lerin elinden kurtulmuş (mağdur), Nazilerden dünyayı kurtarmaya çalışan Amerika için bir demokrasi kahramanı yaratıyor. Öyle ki çizgi romanlarda Amerika "demokrasinin eli" olarak geçiyor.
  • Steve Rogers cılız, ezik, kadınlarla nasıl konuşulacağını bilemeyen ama mangal gibi yüreği olan biri. Astımı olduğu için orduya alınmıyor; ama tekrar tekrar deniyor. Orduya girdiğinde talimlerde tam bir rezil! Ama askerler arasına bir bomba atıldığında kendini siper ediyor.
  • Bununla ilgili tatlı bir tespit okumuştum: çizgi romanları yazanlar genelde okulun ezik tipleri olduğundan kahramanları da böyle canlandırıyorlar. Sonra da bu karakterler güçlenerek "bully"lerden - oyun alanında yemeklerini çalanlardan- intikam alıyorlar. 
  • O zamanlar Kaptan'ın en büyük düşmanı bir Nazi olan "Red Skull". Canımız ciğerimiz Steve Rogers ne kadar merhametli, ne kadar vatan aşığı ise; Red Skull bir o kadar merhametsiz, kendini beğenmiş ve çirkin! Evet çirkin! İki büklüm, kırmızı, "yaratık." Hatta filmleri izlediyseniz Nazilerde ve Red Skull'da doğru dürüst mimik göremezsiniz. Bir kötü adam kahkahası bile yok! Makine gibiler.
  • Kaptan 2. Dünya Savaşı sonrası misyonunu tamamladığı için buzullara gömülüyor. Kendini feda edip şehit oluyor. Şehitlerin propagandalarda yeri çok büyük elbette. "Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda", "Şehir kanıyla sulanmış topraklar" sözleri tanıdık geliyordur mesela. Steve Rogers'ın babasının ve annesinin de şehit olduğunu hatırlamakta fayda var.

KAPTAN'IN GERİ DÖNÜŞÜ
Steve Rogers
  • Ne zaman ki yakışıklılık hastalığına tutulmuş Kennedy suikaste uğruyor; Amerikalılık değerleri sorgulanıyor, hoop Kaptan tekrar sahnede. Amerikanın kurucu babaları ne yapardı, ne düşünürdü hep Rogers üzerinden anlatılıyor.
  • Mesela Nixon skandalı sırasında "Hayır, gerçek Amerika bu değil." deyip üniformasını bırakıyor Rogers.
  • Propagandalarda değerler ve o değerlerin yokluğunda ne felaketler olacağının önemli yeri vardır. Kaptan Amerika'da, özellikle 2. filminde, "özgürlük vs. güvenlik" dilemmasıyla karşı karşıya kalıyor Amerika.
  • Gelelim diğer düşmanlarına... Amerika'nın karşı olduğu tüm ideolojiler Kaptan'ın düşmanı olarak vücut buluyor çizgi romanlar ve filmlerde. Anarşist (flag smasher), sosyalist (winter soldier), İslami terorist (El Tarıq), Komünist (Alexander Lukin), Aşırı milliyetçilik (Kötü Kaptan Amerika)  bunlardan sadece birkaçı. - Düşmanlar önemli elbette Amerika'nın ne olmadığını göstermek, ne olduğunu göstermekten de önemli sonuçta. 
  • Hatta bir keresinde Kaptan'ın vergi memurlarına, Obamacare'e ve göçmenlere karşı "çakma"sı ortaya çıkıyor. Bildiğimiz Tea Party gibi takılan bu düşmanını yenince Kaptan America diyor ki "Aslında o da kötü biri değil; vatanını seviyor. Sadece biraz kafası karışmış". Alın size Cumhuriyetçi vs. Demokrat yarışı.
KAPTAN AMERICA VE AVENGERS
Avengers
  • Sevgili Kaptan, Avengers içerisinde liderlik görevini üstleniyor.
  • Aslında her karakter Amerika'nın bir gücü gibi: Iron Man zenginlik ve teknoloji, Hulk nükleer güç, Thor ise müttefik Avrupa. Ancak tüm bu güç ancak kurucu babaların sağduyusu ve vatanseverlik ile etkin hale gelebiliyor. 
  • Kaptan, Avengers içinde halka en yakın olanı, yerde savaşır, ne zaman siviller tehlikedeyse koşar yetişir. Iron Man tek başına yukarılarda savaşırken Kaptan New York Polisi ve İtfaiyesiyle iş birliği yapar
  • Kaptan ne bir bilim adamı, ne zengin, ne de çok güçlü ama "vatanseverliği" ile öne çıkıyor. 
  • Abartı propagandanın da temel ögelerinden biri. Tabii Kaptan Amerika bir de kurgu. Kaptan Amerika aşırı vatansever, aşırı etik, aşırı erdemli. Amerika'nın silahları almış başını gidiyor. Nick Fury'nin arabası "oha artık" dedirtiyor. 


  • Kaptan bu kadar yakışıklıyken, düşmanlar genelde çirkin ya da makine gibiler. Yeri geldiğinde çocukları rehin alabilecek ya da onları asker olarak kullanabilecek kadar gaddarlar. 
El Tariq'ın Çocuk Askerleri

Hydra'nın (Nazi) Mekanik Askerleri

Oldukça uzun bir özet oldu sanırım. :) Umarım ilgi çekici noktaları toparlayabilmişimdir. Çizgi Romanlar Amerika'nın pop kültürünün sunduğu "mitolojiler". Ancak propagandanın üstü kapalı olarak yapılıyor olması etik açısından tartışmaya açık bana kalırsa. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? 

İlginizi Çekebilir:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...